پژوهشگاه قوه قضاییه نشریه پژوهش های حقوق ثبت 3 2 2026 01 21 A Study on Some Jurisprudential Aspects of Real Estate Ownership Transfer through Notarial Deeds جستاری در برخی ابعاد فقهی انتقال مالکیت اموال غیرمنقول با سند رسمی 728101 10.22106/rlr.2025.2065082.1099 FA غیاث الدین(سیامک) قیاسی سررکی استادیار گروه حقوق، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران 0000-0001-6444-9171 Journal Article 2025 07 13 Property of real estate is considered as one of the fundamental elements of economic systems in societies. For this reason, the legislator, with a cautious approach, has made it mandatory to officially register contracts related to real estate in order to prevent any illegal interference and seizure of property rights. This requirement not only protects the rights of the owners, but also guarantees the legal security of third parties who intend to trade on these properties without being fully aware of their legal records. The issue of the present research is whether it is possible to find a solution based on jurisprudential evidence that prevents the transfer of immovable property in private procedures and restricts it to notarial deeds. In response to this fundamental question, there are two general approaches; the denial approach (rejecting the possibility or legitimacy of such an approach) and the affirmation approach (providing a jurisprudential-legal justification for this solution). Some jurists from the past and present believe that the principle of authenticity and validity of a notarial deed is contingent upon the registration process meeting conditions equivalent to Sharia- compliant proof. In contrast to denial approach, there exists the affirmative approach, which holds that by precisely revisiting the Sharia ruling on the validity of a notarial deed as one of the means of legal evidence, it can be concluded that a notarial deed not only holds legal validity but also takes precedence over other forms of evidence –including private deeds- in cases of adverse. Proponents of this view have relied on strong references, including primary rulings, secondary rulings, and even government rulings, to establish their legal jurisprudential foundations regarding the validity of notarial deeds. This research, in the light of describing and analyzing the jurisprudential propositions, after stating each of the aforementioned positions and examining the existing arguments, examines and criticizes them, ultimately defends the idea of legitimacy and permissibility of mandating the title transfer exclusively through notarial deeds, and considers it in accordance with the texts and the conduct of the wise. مالکیت املاک یا مالکیت‌های عینی از ارکان بنیادین نظام‌های اقتصادی در جوامع گوناگون محسوب می‌شود. به همین سبب، قانونگذار با رویکردی محتاطانه، ثبت رسمی قراردادهای مرتبط با املاک را الزامی نموده تا از هرگونه دخل و تصرف غیرقانونی در حقوق مالکانه جلوگیری شود. این الزام نه‌تنها از حقوق مالکان پاسداری می‌کند، بلکه ضامن امنیت حقوقی اشخاص ثالثی نیز هست که قصد معامله بر روی این املاک را دارند، بی‌آنکه از سوابق حقوقی آن آگاهی کامل داشته باشند. مسئله تحقیق حاضر این است که آیا می‌توان بر مبنای ادله فقهی، راهکاری یافت که از انتقال اموال غیرمنقول به شیوه‌های عادی (غیررسمی) جلوگیری نموده و آن را منحصر به سند رسمی کند؟ در پاسخ به این پرسش‌ بنیادین، دو رویکرد کلی وجود دارد؛ اندیشه انکار (عدم امکان یا مشروعیت چنین رویکردی) و اندیشه اثبات (توجیه فقهی-حقوقی این راهکار). برخی از فقهای از گذشته و حال بر این باورند که اصل حجیت و اعتبار سند رسمی مشروط به این است که فرآیند ثبت، مستلزم احراز شرایطی معادل بینۀ شرعی باشد. در برابر اندیشه انکار، جریان فکری اثبات قرار دارد که باور دارد با بازخوانی دقیق حکم شرعی اعتبار سند رسمی به عنوان یکی از ادله اثبات دعوا، می‌توان به این نتیجه‌ دست یافت که سند رسمی نه تنها از اعتبار حقوقی برخوردار است، بلکه در موارد تعارض با سایر ادله‌ی اثباتی از جمله سند عادی،بر بسیاری از آنها ارجحیت و تقدم دارد. حامیان این دیدگاه برای تثبیت مبانی فقهی حقوقی خود در خصوص اعتبار اسناد رسمی، به استنادات محکمی از جمله احکام اولیه، احکام ثانویه و حتی احکام حکومتی تمسک جسته‌اند. این پژوهش در سایه توصیف و تحلیل گزاره‌های فقهی پس از بیان هر یک از مواضع مذکور و بررسی استدلال‌های موجود، آنها را بررسی و نقد کرده https://www.sabtjournal.ir/article_728101_9622d87a9ac4abca1586a0f28e10beae.pdf