نشریه پژوهش های حقوق ثبت

نشریه پژوهش های حقوق ثبت

تحلیل مبانی، ماهیت و آثار ثبت ادعاهای مالکیت فاقد سند رسمی در پرتو ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه آموزشی حقوق خصوصی دانشگاه پیام نور
2 گروه آموزشی حقوق خصوصی دانشگاه رازی کرمانشاه
10.22106/rlr.2026.2097933.1139
چکیده
ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول برای ساماندهی ادعاهای فاقد سند رسمی، سازوکاری انتقالی و مکان‌محور ایجاد کرده است. مسئله اصلی این پژوهش، ماهیت حقوقی ثبت ادعا و آثار آن بر موقعیت مدعی، اشخاص ثالث و مراجع قانونی است: آیا درج ادعا خود منشأ حق عینی یا اماره مالکیت است، یا تنها در حدود مقرر در قانون، موقعیت مدعی را در مسیر رسمی‌سازی حفظ می‌کند؟ پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد هنجاری، ماده ۱۰، آیین‌نامه اجرایی آن، مقررات حدنگار و اعلان رسمی راه‌اندازی سامانه را بررسی می‌کند، با این مبنا که آیین‌نامه صرفاً در حدود تبیین و اجرای قانون قابل استناد است و نمی‌تواند مستقلاً حق، تکلیف یا محدودیت جدیدی ایجاد کند. یافته اصلی آن است که ثبت ادعا نسبت به اصل حق ادعایی اثر تأسیسی ندارد و نه مالکیت می‌آفریند و نه جایگزین احراز حق در مرجع صالح می‌شود؛ با این حال، در قلمرو تشریفات و مواعدی که خود ماده ۱۰ مقرر کرده است، آثار آیینی واقعی دارد. تقدم زمانی در بارگذاری ادعا نیز فی‌نفسه حق تقدم ماهوی ایجاد نمی‌کند. حمایت از ثالث باید بر پایه شرایط مقرر در خود قانون، از جمله سند رسمی و حسن‌نیت، تحلیل شود. همچنین هر توسعه‌ای در دامنه ادعاهای قابل ثبت یا آثار عدم ثبت، تنها در صورت داشتن مبنای قانونی قابل پذیرش است. نتیجه آنکه سامانه ماده ۱۰ نه دفتر مالکیت موازی، بلکه ابزار انتقال و پالایش ادعاهای غیررسمی در چهارچوب قانون است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Analysis of the Foundations, Legal Nature and Effects of Registering Informal Ownership Claims under Article 10 of Iran’s Law on Mandatory Registration of Real Estate Transactions1

نویسندگان English

Shirzad Ahmadi 1
ali abas hayati 2
1 Department of Private Law, Payame Noor University
2 Department of Private Law, Razi University, Kermanshah, Iran
چکیده English

Article 10 of Iran’s Law on Mandatory Registration of Real Estate Transactions creates a transitional mechanism for claims concerning ownership and other registrable interests that lack an official deed. The central question concerns the legal nature and effects of recording such a claim on the statutory platform: does registration create or prove a proprietary right, or does it merely preserve the claimant’s position within the statutory path toward formalization? Using a descriptive-analytical and normative reading of Article 10, with the implementing regulation treated only within the limits of the statute, this article distinguishes claim registration from title registration. It argues that registration does not create ownership or substitute for adjudication by the competent authority, while timely registration has procedural consequences insofar as those consequences are grounded in Article 10 itself. Chronological priority on the platform does not independently create priority in ownership; overlapping claims remain matters for substantive adjudication. Protection of third parties must likewise be traced to the statutory combination of official title and good faith. Finally, the regulation may explain the manner of implementation but cannot independently enlarge the statutory scope of claims or create restrictions on access to adjudication beyond the law.

کلیدواژه‌ها English

Article 10
Claim Registration
Good Faith
Informal Deeds
Land Registration

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 شهریور 1405